Có dịp đi qua những vùng không gian tâm linh, người cầm máy thường không chỉ nhìn bằng thị giác cơ học mà bằng sự cảm nhận chiều sâu của...
Có dịp đi qua những vùng không gian tâm linh, người cầm máy thường không chỉ nhìn bằng thị giác cơ học mà bằng sự cảm nhận chiều sâu của không gian. Hai ngôi chùa Tam Chúc và Địa Tạng Phi Lai Tự, nay nằm trên địa giới hành chính của tỉnh Ninh Bình mang lại hai sắc thái khác nhau.
Đến Tam Chúc, du khách có thể thấy kiến trúc không tồn tại đơn độc mà hòa trong một quần thể rộng lớn giữa hồ nước, núi đá và cây rừng. Những công trình quy mô như điện Tam Thế, điện Pháp Chủ, điện Quan Âm tựa lưng vào dãy núi đá, hướng ra mặt hồ thênh thang. Hành trình tiếp cận ngôi chùa, vì thế, trở thành một trải nghiệm mở rộng về mặt không gian. Tuy nhiên, nếu chỉ đo Tam Chúc bằng độ lớn hay diện tích, người ta rất dễ bỏ qua những độ rung tinh tế.
Dưới góc nhìn của nhiếp ảnh, một toàn cảnh rộng có thể xác lập vị trí, nhưng một khoảnh khắc bấm máy ở góc thấp, thu lấy pho tượng trong điện thờ, một bàn chân đồng trầm mặc, hay dáng người nhỏ bé chắp tay trước Phật, mới là nơi chứa đựng nhiều suy tưởng.
Tỉ lệ tương quan giữa con người và công trình đồ sộ không đơn thuần thể hiện kích thước; nó đặt ra câu hỏi hiện sinh về vị trí của con người trước những giá trị vượt khỏi đời sống thường nhật.
Địa Tạng Phi Lai Tự lại dẫn dắt người ghé thăm vào một nhịp điệu hoàn toàn khác. Nép mình giữa núi rừng, ngôi chùa mang vẻ hoài niệm với mái ngói nâu đỏ, cầu gỗ cong, lan can đá chạm rồng và những khoảng xanh đơm hoa. Ở Phi Lai Tự, vẻ đẹp không đến từ sự hoành tráng mà đến từ sự nén lại của chi tiết. Một đường cong mềm trên lan can đá, cây cầu nhỏ dẫn qua mặt nước hay tượng voi mang bảo tháp giữa vườn cây... đều trở thành điểm dừng tự nhiên cho ánh nhìn. Kiến trúc ở đây không tìm cách lấn át cảnh quan mà nương nhờ vào thiên nhiên để bộc lộ tính chất thanh tĩnh.
Đặt hai ngôi chùa cạnh nhau, nếu Tam Chúc mang lại cảm giác choáng ngợp bởi quy mô và sự tổ chức không gian mang tính hoành tráng thì Phi Lai Tự gợi sự gần gũi thông qua chất liệu, đường nét và mối tương giao hữu cơ với thiên nhiên. Một bên mở rộng tầm mắt, một bên mời gọi cái nhìn đi sâu vào bên trong.
Du lịch tâm linh sẽ trở nên nghèo nàn nếu chỉ dừng lại ở việc check-in, chụp ảnh và đánh dấu thêm một tọa độ trên bản đồ. Giá trị thực sự của hành trình nằm ở khả năng giúp con người nhìn thấy nhiều hơn những gì ống kính ghi lại, cách kiến trúc định hình cảm xúc, cách thiên nhiên làm dịu lòng người và cách một nghi lễ bình thường có thể trở thành khoảnh khắc riêng tư sâu lắng.
Từ Tam Chúc đến Phi Lai Tự là hành trình đi qua hai nhịp thở của không gian Phật giáo: Một bên rộng lớn giữa non nước, một bên lắng sâu trong núi rừng. Rốt cuộc, ý nghĩa của chuyến đi không nằm ở khoảng cách ta đã dịch chuyển, mà ở khoảng lặng giúp ta thấu hiểu hơn cuộc sống của mình.
Đọc bài gốc tại đây.