Từ năm 2020, ngày 4.10 hằng năm được chọn là "Ngày Kỹ năng lao động Việt Nam" nhằm khích lệ tinh thần học tập, rèn luyện suốt đời để nâng...
Từ năm 2020, ngày 4.10 hằng năm được chọn là "Ngày Kỹ năng lao động Việt Nam" nhằm khích lệ tinh thần học tập, rèn luyện suốt đời để nâng cao kỹ năng, trình độ của học sinh, sinh viên và người lao động; tôn vinh và khẳng định vị thế, tầm quan trọng của người lao động có kỹ năng, nhất là người lao động có tay nghề cao, kỹ năng nghề nghiệp xuất sắc.
Kỹ năng nghề Việt Nam vươn ra sân chơi thế giới
Cuối tháng 9.2026, tại kỳ thi "Kỹ năng nghề thế giới 2026" diễn ra ở Thượng Hải (Trung Quốc), đoàn Việt Nam đã có thành tích ấn tượng khi giành được 3 Huy chương Kỹ năng nghề xuất sắc.
Kỳ thi "Kỹ năng nghề thế giới năm 2026" có quy mô lớn nhất trong lịch sử, với hơn 1.400 thí sinh đến từ hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ, tranh tài ở 64 nghề. Hàng nghìn quan sát viên và khách tham quan quốc tế cũng tham dự sự kiện.
Kỳ thi hướng tới đổi mới mạnh mẽ, lan tỏa thông điệp về vai trò của kỹ năng nghề trong việc tạo dựng tương lai và thúc đẩy những thay đổi tích cực đối với con người và xã hội.
Đoàn Việt Nam tham dự ở 11 nghề gồm: Cơ điện tử, Điện lạnh, Thiết kế kỹ thuật cơ khí CAD, Công nghệ may thời trang, Năng lượng tái tạo, Phay CNC, Tiện CNC, Sơn ô tô, Chăm sóc sức khỏe và xã hội, Lắp đặt điện và Công nghệ xe cơ giới hạng nặng.
Đây đều là những nghề đòi hỏi thí sinh có kiến thức chuyên môn vững vàng, tư duy sáng tạo, khả năng ứng dụng công nghệ, sự chính xác và tính kỷ luật cao.
Kết quả chung cuộc, Đoàn Việt Nam giành 3 Huy chương Kỹ năng nghề xuất sắc (Medal for Excellence) ở các nghề Phay CNC, Tiện CNC và Năng lượng tái tạo. Đó là Đỗ Văn Đức - thí sinh nghề Tiện CNC, Nguyễn Ngọc Được - thí sinh nghề Phay CNC, Ông Phú Quy - thí sinh nghề Năng lượng tái tạo.
Đáng chú ý, Đỗ Văn Đức được lựa chọn là thí sinh có thành tích xuất sắc đại diện cho Việt Nam để vinh danh tại lễ bế mạc.
Trao đổi với Báo Lao Động ngay sau cuộc thi "Kỹ năng nghề thế giới 2026", Đỗ Văn Đức cho biết, đang là sinh viên ngành Cơ khí, kỹ thuật cơ khí của Đại học Công nghiệp Hà Nội. Hơn 1 năm trước, Đức tạm bảo lưu việc học sau khi Công ty Denso Việt Nam tuyển thí sinh nghề tiện.
"Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới 2026" là một kỳ thi rất khó, bởi các thí sinh đều rất giỏi từ các nước trên thế giới tham dự" - Đức nói. "Đoàn Việt Nam mình cũng rất cố gắng mới có thành tích ấy. Nhưng thực tình, huy chương Kỹ năng nghề xuất sắc chưa phải là mục tiêu của tôi mà phải là Top đầu, có Huy chương Vàng, Bạc. Từ kỳ thi này tôi mới thấy tay nghề người thợ Việt Nam cũng rất cao, đồng thời có tính sáng tạo nữa. Đơn cử như tôi và các thầy sáng tạo ra những loại thước đo tiêu chuẩn và chính xác hơn khiến đội bạn phải sang học hỏi”.
Theo Đỗ Văn Đức, việc làm chủ kỹ năng nghề sẽ tạo ra những nền tảng để người lao động làm chủ công nghệ. Nói về tương lai, Đức cho biết: "Tôi sẽ tiếp tục học và rèn luyện, với những kinh nghiệm đã có ở những cuộc thi tôi có thể sẽ tham gia giảng dạy, truyền lửa kỹ năng cho những thế hệ tiếp theo".
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng cao, việc có 3 thí sinh đạt huy chương Kỹ năng nghề xuất sắc tại kỳ thi "Kỹ năng nghề thế giới năm 2026", trong đó có đại diện được vinh danh tại lễ bế mạc, là dấu mốc đáng chú ý trong hành trình hội nhập của Kỹ năng nghề Việt Nam.
Kết quả tại kỳ thi năm 2026 đồng thời tạo thêm động lực để các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học tiếp tục đổi mới chương trình, phương pháp đào tạo, tăng cường gắn đào tạo với công nghệ và yêu cầu thực tế của thị trường lao động.
Qua những sân chơi như kỳ thi "Kỹ năng nghề thế giới", thế hệ trẻ Việt Nam có thêm cơ hội khẳng định năng lực, bản lĩnh và khả năng thích ứng với những tiêu chuẩn nghề nghiệp ngày càng cao của thế giới.
Thay đổi tư duy về kỹ năng nghề
Trong nhiều năm, khi nhắc đến lợi thế cạnh tranh của lao động Việt Nam, yếu tố thường được đề cập là sự cần cù, khả năng thích nghi và lực lượng lao động trẻ. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang thay đổi mạnh mẽ, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 lan rộng, lợi thế ấy không còn đủ. Người lao động Việt Nam muốn tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế không thể chỉ dừng lại ở việc “làm được việc”, mà phải tiến tới làm chủ kỹ năng nghề, công nghệ và tư duy đổi mới sáng tạo.
Từ những người thợ cơ khí, công nhân sản xuất trực tiếp trong nhà máy đến kỹ thuật viên tự động hóa, lập trình viên vận hành dây chuyền thông minh, một thế hệ lao động mới đang hình thành. Họ không chỉ tạo ra sản phẩm “Made in Vietnam”, mà từng bước tham gia vào quá trình thiết kế, vận hành và cải tiến công nghệ - những mắt xích quan trọng để Việt Nam nâng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Thực tế nhiều năm qua cho thấy, chất lượng nguồn nhân lực là một trong những yếu tố quyết định khả năng thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp của Việt Nam. Các doanh nghiệp quốc tế khi lựa chọn địa điểm sản xuất không chỉ quan tâm đến chi phí lao động, mà ngày càng chú trọng khả năng vận hành công nghệ, quản lý chất lượng và cải tiến quy trình của người lao động.
Trong các ngành sản xuất như cơ khí chính xác, điện tử, ôtô, công nghiệp hỗ trợ, dệt may, da giày... yêu cầu đối với công nhân đã thay đổi rõ rệt. Người lao động không còn chỉ thực hiện thao tác lặp lại theo hướng dẫn, mà phải hiểu quy trình, đọc được dữ liệu sản xuất, xử lý sự cố và phối hợp với hệ thống máy móc hiện đại.
Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp Việt Nam thời gian qua chú trọng xây dựng văn hóa học tập trong nhà máy, coi đào tạo kỹ năng nghề là khoản đầu tư dài hạn thay vì chi phí ngắn hạn.
Chuyển đổi số trong doanh nghiệp không thể thành công nếu chỉ được nhìn nhận là câu chuyện của phần mềm, máy móc hay hệ thống quản trị. Trung tâm của quá trình này vẫn là con người.
Trong nhà máy thông minh, công nhân không mất đi vai trò, mà vai trò được nâng lên. Họ trở thành những người vận hành, giám sát và khai thác công nghệ. Một dây chuyền tự động hóa chỉ phát huy hiệu quả khi có đội ngũ lao động đủ năng lực hiểu công nghệ, phân tích dữ liệu và đưa ra quyết định phù hợp.
Nhiều doanh nghiệp hiện nay đang triển khai các chương trình đào tạo để công nhân tiếp cận với kỹ năng số, từ sử dụng phần mềm quản lý sản xuất, thiết bị tự động hóa đến các công cụ phân tích dữ liệu. Đây là bước chuyển quan trọng, bởi nếu công nghệ phát triển nhưng người lao động không được trang bị năng lực tương ứng, khoảng cách giữa con người và máy móc có thể trở thành rào cản.
Đặc biệt, trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), robot và tự động hóa đang tác động mạnh đến thị trường lao động, việc nâng cao kỹ năng không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu bắt buộc.
Người lao động cần chuyển từ tư duy “làm việc cùng máy móc” sang “làm chủ công nghệ”. Điều đó có nghĩa là biết cách khai thác công nghệ để nâng cao hiệu quả công việc, chứ không chỉ thích ứng bị động với những thay đổi do công nghệ tạo ra.
Việt Nam đang tham gia ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều tập đoàn quốc tế đã lựa chọn Việt Nam làm cứ điểm sản xuất, nghiên cứu và phát triển. Tuy nhiên, để không chỉ là điểm đến của các công đoạn sản xuất đơn giản, Việt Nam cần nâng cao năng lực nội sinh, trong đó yếu tố then chốt là chất lượng nguồn nhân lực.
Một nền kinh tế muốn phát triển bền vững không thể chỉ dựa vào lợi thế nhân công giá rẻ. Giá trị lớn hơn nằm ở đội ngũ lao động có kỹ năng cao, có khả năng sáng tạo và làm chủ công nghệ.
Những người thợ Việt Nam hôm nay không chỉ đứng trước máy móc để hoàn thành một công đoạn sản xuất. Họ đang từng bước tham gia vào quá trình cải tiến, vận hành những hệ thống hiện đại và tạo ra những sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
Từ những lớp đào tạo nghề trong trường nghề, những khóa học kỹ năng tại doanh nghiệp đến những sáng kiến nhỏ trong từng phân xưởng, một hành trình chuyển đổi đang diễn ra: Từ người lao động có nghề trở thành người lao động có năng lực công nghệ.
Đó chính là nền tảng để Việt Nam không chỉ tham gia sân chơi quốc tế bằng số lượng lao động, mà bằng chất lượng, trí tuệ và khả năng sáng tạo của con người Việt Nam.
Đọc bài gốc tại đây.