Đường sắt tốc độ cao đã phát triển mạnh tại nhiều quốc gia, góp phần rút ngắn thời gian di chuyển giữa các thành phố lớn. Vậy đâu là những trở ngại khiến loại hình vận tải này khó phát triển tại nền kinh tế hàng đầu thế giới?
 |
| Tàu Acela thế hệ mới có thể đạt khoảng 257 km/giờ, song không duy trì được tốc độ này trong suốt hành trình. (Nguồn: Getty Images) |
Đường sắt tốc độ cao đã phát triển tại nhiều quốc gia, trong đó có Nhật Bản, Pháp và Trung Quốc. Theo định nghĩa phổ biến, tàu cao tốc cần có khả năng duy trì vận tốc ít nhất 241 km/giờ trong những hành trình dài. Mỹ hiện chưa có tuyến tàu khách nào đáp ứng đầy đủ tiêu chí này.
Một số tuyến tàu tại Mỹ đã được nâng cấp để chạy nhanh hơn, nhưng tốc độ cao chỉ đạt được trên những đoạn đường ngắn. Tàu Acela thế hệ mới có thể đạt khoảng 257 km/giờ, song không duy trì được tốc độ này trong suốt hành trình. Tại bang Florida, tàu Brightline chỉ đạt tốc độ tối đa khoảng 201 km/giờ trên đoạn đường dài khoảng 61 km gần thành phố Orlando. Những hạn chế này cho thấy Mỹ vẫn chưa có mạng lưới đường sắt tốc độ cao hoàn chỉnh.
Một trong những nguyên nhân chính là chính phủ Mỹ chưa đầu tư đủ nguồn lực cho lĩnh vực này. Theo ông Lou Thompson, chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực đường sắt, nhiều quốc gia sẵn sàng chi ngân sách để xây dựng mạng lưới đường sắt tốc độ cao, trong khi Mỹ chưa dành đủ nguồn lực và sự ủng hộ cần thiết.
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Mỹ tập trung phát triển hệ thống đường cao tốc liên bang và ngành hàng không. Đường bộ và máy bay dần trở thành những phương tiện vận tải chủ yếu, trong khi đường sắt liên thành phố không được đầu tư tương xứng. Sự phát triển của các ngành công nghiệp ô tô, dầu mỏ, xây dựng và hàng không cũng góp phần định hình những ưu tiên đầu tư này.
Bên cạnh vấn đề ngân sách, khoảng cách địa lý cũng gây khó khăn cho việc phát triển đường sắt tốc độ cao tại Mỹ. Với những hành trình dài hơn khoảng 644 km, máy bay thường có lợi thế về thời gian, khiến tàu hỏa khó cạnh tranh. Mỹ cũng thiếu mạng lưới đường sắt liên thành phố đồng bộ. Việc thiếu các tuyến kết nối thuận tiện khiến các dự án khó thu hút đủ hành khách để bảo đảm hiệu quả khai thác.
Những trở ngại trên thể hiện rõ qua dự án đường sắt tốc độ cao nối hai thành phố Los Angeles với San Francisco. Dù được đầu tư bằng ngân sách công, dự án vẫn chậm tiến độ nhiều năm và đội vốn hàng tỷ USD. Ông Thompson cho rằng triển vọng của dự án hiện rất ảm đạm.
Dù còn nhiều khó khăn, một số chuyên gia vẫn kỳ vọng các dự án mới sẽ mở ra triển vọng cho đường sắt tốc độ cao tại Mỹ. Theo ông Andy Kunz, người ủng hộ phát triển loại hình vận tải này, dự án đường sắt Brightline West nối thành phố Las Vegas, bang Nevada, với khu vực Rancho Cucamonga, gần thành phố Los Angeles, bang California, có thể thu hút thêm hành khách và tạo tiền đề cho việc triển khai các dự án tương tự.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa những kỳ vọng này, Mỹ vẫn cần giải quyết bài toán nguồn vốn. Theo ông Thompson, đầu tư tư nhân khó có thể gánh toàn bộ chi phí xây dựng các tuyến đường sắt quy mô lớn. Trong khi đó, đường sắt tốc độ cao còn có thể mang lại những lợi ích rộng hơn như giảm ô nhiễm, tiếng ồn và tai nạn giao thông, đồng thời sử dụng đất hiệu quả hơn. Vì vậy, sự tham gia của chính phủ được xem là yếu tố quan trọng để thúc đẩy loại hình vận tải này tại Mỹ.
Đọc bài gốc tại đây.