Sau lần con trai mắc viêm màng não, chị Hà muốn tiêm đầy đủ vaccine cho hai con nhưng chồng phản đối, khiến gia đình nhiều lần căng thẳng.
Vợ chồng chị Hà, 34 tuổi, xã Củ Chi, TP HCM, có hai con, bé gái hơn 9 tuổi và bé trai 6 tuổi. Trước đây, cả hai cho rằng trẻ mắc bệnh tự nhiên sẽ tạo miễn dịch tốt hơn tiêm vaccine. Khi con sốt, ho hoặc sổ mũi, họ thường theo dõi tại nhà, lau mát, cho uống nước và ăn cháo loãng.
Quan niệm này thay đổi sau lần con trai hơn hai tuổi sốt 40 độ C, co giật, thở mệt và vã mồ hôi. Kết quả xét nghiệm tại bệnh viện xác định bé mắc viêm màng não do vi khuẩn. Trẻ điều trị hơn một tháng, phải dùng kháng sinh, truyền tĩnh mạch và thở máy. Chi phí vượt 100 triệu đồng.
Sau khi khỏi bệnh, bé chậm nói, giảm tập trung và tiếp thu chậm. Đang là giáo viên trung học cơ sở, chị Hà nghỉ việc để đồng hành cùng con tập nói, nhận biết màu sắc và học chữ. Chị cũng thay đổi cách chăm sóc, đưa con đi khám khi có dấu hiệu bất thường, đồng thời tìm hiểu lịch tiêm chủng phù hợp.
Người chồng vẫn phản đối vì lo vaccine không an toàn và cho rằng trẻ chỉ cần điều trị sớm khi mắc bệnh. Hai người bắt đầu bất đồng khi chị Hà đưa con gái đi tiêm phòng dại sau khi bị chó cắn, rồi cho con trai tiêm bù một số mũi. Anh giữ phần lớn thu nhập của gia đình, trực tiếp đóng học phí và chỉ đưa vợ tiền đi chợ cùng chi phí hàng ngày.
Không có thu nhập riêng, chị Hà gặp khó khi muốn chủ động chăm sóc sức khỏe cho con. "Tôi không muốn sức khỏe của con tiếp tục bị đánh đổi bằng quan niệm thiếu căn cứ", chị nói.
Còn chị Vân Anh, 24 tuổi, Hà Nội tâm sự trên một nhóm có nhiều thành viên đang nuôi con nhỏ. Chị nói rất tủi thân khi bị chồng từ chối cho con gái 4 tuổi tiêm kháng thể đơn dòng RSV. Con gái chị vừa mắc êm phổi do RSV, phải nhập viện truyền kháng sinh, thở máy hơn 10 ngày. Dù được xuất viện, bé vẫn ho, quấy khóc, khò khè, nôn trớ khi bú sữa. Bác sĩ khuyến cáo, trẻ có thể tái nhiễm bệnh do miễn dịch do mắc bệnh ngắn, cần tiêm kháng thể phòng ngừa.
Lo con cứ ốm yếu, chị Vân Anh tăng chăm sóc, rồi căng thẳng đến mất ngủ, phải nhập viện truyền nước. Tuy nhiên, chồng chị tiếc tiền, trách vợ không phải đi làm, chỉ việc chăm con cũng để con bệnh.
BS.CKI Tống Thị Ngọc Cầm, Phó Giám đốc Y khoa miền Bắc, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết thực tế hiện vẫn còn nhiều người quan niệm chưa đúng về vaccine, do dự hoặc không cho trẻ tiêm vaccine. Một phân tích từ nhiều nghiên cứu đăng trên thư viện Y khoa Mỹ (2016) về lý do cha mẹ từ chối tiêm vaccine cho trẻ, các nhà nghiên cứu tìm ra các lý do chính là vấn đề tôn giáo, niềm tin cá nhân hoặc lo ngại về an toàn.
Theo bác sĩ Cầm, tiêm chủng là biện pháp can thiệp y tế cộng đồng hiệu quả, giúp giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ do các bệnh có thể phòng ngừa được bằng vaccine. Nhờ vaccine, thế giới và Việt Nam đã thanh toán được nhiều căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như đậu mùa khỉ, uốn ván, bại liệt, hạch hầu, ho gà, sởi, thủy đậu, rubella và gần đây nhất là Covid-19.
Trong năm 50 năm qua, tiêm chủng đã giúp giảm 40% tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh trên toàn cầu, trở thành một trong những yếu tố quan trọng giúp trẻ sống sót. Từ năm 1974, vaccine đã cứu sống 154 triệu người, trong đó chiếm 95% là trẻ dưới 5 tuổi.
Riêng vaccine sởi đã cứu sống gần 94 triệu người. Đặc biệt, tiêm vaccine dại vừa là biện pháp duy nhất hiệu quả giúp dự phòng và điều trị virus dại sau khi bị động vật có vú máu nóng như chó, mèo... cắn, cào. Điều này đã tạo niềm tin về hiệu quả do vaccine mang lại với nhiều người. Như nghiên cứu về kiến thức tiêm chủng ở 120 người mẹ có con dưới 1 tuổi tại phường Tứ Minh, Hải Phòng (2018), cho thấy có 72,5% tiêm chủng rất quan trọng và có 75,8% người cho rằng, tiêm chủng phòng được nhiều bệnh truyền nhiễm.
Tuy nhiên, những năm qua, tỷ lệ tiêm vaccine cho trẻ đang giảm, như năm 2024 có hơn 14 trẻ sơ sinh không được tiêm bất kỳ vaccine nào, khiến trẻ phải đối mặt nguy cơ mắc và bị biến chứng nặng với các bệnh có thể phòng ngừa bằng vaccine.
Tại Việt Nam, từ đầu năm 2026 đến nay số mắc sốt xuất huyết, tay chân miệng, ho gà liên tục gia tăng ở các tỉnh thành. Riêng ca ho gà cộng dồn năm 2026 là 87 ca, ở 50 phường, xã.
Bác sĩ Cầm khuyên cha mẹ nên cùng trao đổi với nhân viên y tế, cung cấp tiền sử sức khỏe của trẻ và đặt câu hỏi về lợi ích, phản ứng có thể gặp, chống chỉ định cũng như lịch tiêm. Quyết định cần dựa trên đánh giá chuyên môn cho từng trẻ, thay vì thông tin truyền miệng hoặc trải nghiệm đơn lẻ.
Vaccine có thể gây một số phản ứng như đau tại vị trí tiêm, sốt hoặc mệt, tùy loại vaccine và cơ địa. Các phản ứng này hầu hết thường nhẹ cho thấy hệ miễn dịch đang đáp ứng với vaccine và tự khỏi sau 1-2 ngày mà không cần xử trí. Trước khi tiêm trẻ đều được khám sàng lọc, theo dõi tại chỗ, hướng dẫn theo dõi sau tiêm tại nhà. Việc này giúp cha mẹ xử trí đúng, đồng thời giảm tâm lý lo lắng thái quá.
Diệu Linh
Đọc bài gốc tại đây.