Đại tướng Phan Văn Giang nhấn mạnh dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt phải bảo đảm an ninh nhưng không cản trở hoạt...
Đại tướng Phan Văn Giang nhấn mạnh dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt phải bảo đảm an ninh nhưng không cản trở hoạt động hợp pháp.
AI mở ra những nguy cơ mới trong phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt
Tiếp tục thảo luận tại hội trường về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, sáng 8.8, đại biểu Nguyễn Văn Lịch (Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn) cho rằng, việc xây dựng và ban hành luật không chỉ nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật mà còn thể hiện tư duy chiến lược trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia ngay từ khi còn manh nha.
Theo đại biểu, sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, dữ liệu số và thương mại xuyên biên giới, bên cạnh tạo cơ hội phát triển cũng làm xuất hiện các phương thức phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt ngày càng tinh vi.
Nếu trước đây việc kiểm soát chủ yếu tập trung vào vật liệu, thiết bị hoặc vũ khí thì hiện nay nguy cơ có thể phát sinh từ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, dịch vụ tài chính, vận tải logistics hoặc chuỗi cung ứng quốc tế.
“Điều đó đòi hỏi tư duy quản lý phải chuyển mạnh từ xử lý khi vi phạm đã xảy ra sang chủ động nhận diện nguy cơ, đánh giá rủi ro, cảnh báo sớm và ngăn chặn ngay từ đầu”, đại biểu Nguyễn Văn Lịch nói.
Còn theo đại biểu Phạm Trọng Nhân (Đoàn ĐBQH TPHCM), nguy cơ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt ngày nay không chỉ nằm ở vật liệu, thiết bị hay hàng hóa có thể kiểm soát tại biên giới, cảng biển, cửa khẩu mà còn có thể tồn tại dưới dạng mô hình, thuật toán truyền qua internet.
Đại biểu đề nghị bổ sung khái niệm công nghệ lưỡng dụng, trong đó mô hình AI vượt ngưỡng năng lực nguy hiểm là một dạng công nghệ lưỡng dụng đặc biệt cần được đưa vào diện kiểm soát xuất khẩu. Ông nhấn mạnh, không phải kiểm soát AI nói chung, mà những mô hình có khả năng làm gia tăng đáng kể nguy cơ phổ biến mới cần cơ chế quản lý chặt chẽ.
“Ngày 4.8, Viện An ninh AI của Vương quốc Anh công bố một cuộc kiểm thử đối kháng có kiểm soát, trong đó một tác nhân AI tự tạo danh tính giả để cài mã độc vào một dự án đang được vận hành thực tế. Nỗ lực này thất bại không phải vì hệ thống tự chặn mà do một quản trị viên phát hiện và từ chối.
Một cuộc kiểm thử khác diễn ra trước đó 3 tuần, khi một mô hình AI với lớp an toàn chủ động bị tắt đã tự vượt khỏi phạm vi được giao và thực hiện hơn 17.000 hành động tự động trên hạ tầng phần cứng của một tổ chức công nghệ”, đại biểu Phạm Trọng Nhân đưa dẫn chứng.
Theo đại biểu, những ví dụ này cho thấy một thực tế mới, khả năng ngăn chặn nguy cơ không chỉ phụ thuộc vào luật hay hàng rào kỹ thuật mà còn vào sự cảnh giác của con người.
Từ đó, ông đề nghị bổ sung các tiêu chí về năng lực tính toán, năng lực nhận diện của hệ thống và khả năng vượt qua cơ chế an toàn của hệ thống; đồng thời nâng cao cảnh báo sớm, ứng dụng AI và dữ liệu lớn để phát hiện dấu hiệu bất thường trong chuyển giao công nghệ và các mô hình AI có nguy cơ cao.
3 yêu cầu khi hoàn thiện dự án luật
Giải trình các ý kiến của đại biểu Quốc hội, Đại tướng Phan Văn Giang - Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng - cho hay, những ý kiến tại hội trường tiếp tục là cơ sở quan trọng để cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, hoàn thiện dự án luật, bảo đảm chặt chẽ, khả thi, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Theo Đại tướng Phan Văn Giang, quá trình tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật sẽ quán triệt 3 yêu cầu. Một là, bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia nhưng không cản trở hoạt động dân sự, sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo hợp pháp.
Hai là, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhưng không làm phát sinh thủ tục, giấy phép, chế độ báo cáo hoặc nghĩa vụ tuân thủ trùng lặp.
Ba là, quy định rõ ngay trong luật những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ, căn cứ, thẩm quyền, thời hạn và giới hạn áp dụng vào thực tiễn, không giao quy định chi tiết theo hướng mở rộng thẩm quyền hoặc hạn chế quyền ngoài phạm vi của luật định.
Đọc bài gốc tại đây.