Dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) đề xuất đổi mới phương thức hoạt động tố tụng hình sự theo hướng thực hiện tố tụng điện tử,...
Dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) đề xuất đổi mới phương thức hoạt động tố tụng hình sự theo hướng thực hiện tố tụng điện tử, tố tụng trực tuyến.
Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) tối cao dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (tháng 10.2026).
Theo tờ trình của VKSND tối cao gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Luật Tố tụng hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung các năm 2021, 2024 và 2025) đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và bảo đảm quyền con người trong tố tụng hình sự.
Tuy nhiên, sau hơn 8 năm triển khai thực hiện, bên cạnh những kết quả tích cực, thực tiễn cho thấy còn có nhiều vướng mắc, bất cập, một số quy định không còn phù hợp.
Điển hình như quy định về thẩm quyền của cơ quan, người tiến hành tố tụng chưa đồng bộ, phù hợp, cơ chế kiểm soát quyền lực giữa các chủ thể tố tụng chưa thực sự hiệu quả.
Thủ tục tố tụng chưa đáp ứng yêu cầu xử lý nhanh và hiệu quả; chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu chuyển đổi số và tố tụng trực tuyến; thủ tục rút gọn chưa phát huy hiệu quả, thiếu cơ chế xử lý linh hoạt đối với các vụ án đơn giản.
VKSND tối cao cho rằng, việc sửa đổi toàn diện Bộ luật Tố tụng hình sự là cần thiết nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và phù hợp với điều ước, thỏa thuận quốc tế.
Đồng thời, tháo gỡ những vướng mắc, bất cập, nâng cao hiệu lực, hiệu quả tố tụng, thúc đẩy chuyển đổi số trong tố tụng hình sự; tăng cường kiểm soát quyền lực tư pháp, bảo đảm công bằng, nghiêm minh, nhân văn, nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm và thu hồi tài sản; bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân.
Dự thảo Bộ luật sửa đổi có nhiều nội dung mới và tiến bộ, dựa trên các nguyên tắc nền tảng của pháp luật hiện đại: công bằng, công khai, minh bạch, hiệu quả, nhân văn.
Điển hình như đổi mới phương thức hoạt động tố tụng hình sự theo hướng thực hiện tố tụng điện tử, tố tụng trực tuyến.
Qua đó, nhằm tăng cường tính công khai, minh bạch, dễ tiếp cận của hoạt động tố tụng; rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc, vụ án; giảm chi phí và nguồn lực xã hội; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng.
Tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và dữ liệu số trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử; bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ bí mật nhà nước và bảo vệ bí mật đời tư cá nhân, dự thảo Bộ luật quy định.
Bổ sung khái niệm về "Tố tụng điện tử" theo hướng tố tụng điện tử là phương thức tổ chức và thực hiện hoạt động tố tụng trên môi trường số.
Trong đó hồ sơ, dữ liệu, chứng cứ, văn bản tố tụng và các hoạt động của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng được tạo lập, trao đổi, quản lý, lưu trữ và sử dụng bằng phương tiện điện tử theo hình thức trực tiếp, trực tuyến.
Bổ sung nguyên tắc "Hoạt động tố tụng điện tử" theo hướng cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng có thể thực hiện các hoạt động tố tụng điện tử trong quá trình giải quyết vụ việc, vụ án. Hoạt động tố tụng điện tử có giá trị pháp lý như hoạt động tố tụng thông thường.
Quy định cụ thể về việc "số hóa" hồ sơ vụ án, theo đó, hồ sơ vụ án có thể được lập bằng phương thức điện tử, đối với những trường hợp lập bằng bản giấy phải được số hóa thành hồ sơ vụ án điện tử. Hồ sơ vụ án điện tử có một mã duy nhất và được chia sẻ, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng.
Quy định rõ trong quyết định đưa vụ án ra xét xử, trường hợp xét xử trực tuyến phải nêu rõ về điểm cầu trung tâm và số lượng điểm cầu thành phần (luật hóa văn bản pháp luật về phiên tòa trực tuyến).
Đọc bài gốc tại đây.