Từ chỗ giữ một chân cứng trong nhóm "ngũ đại gia" của bóng đá châu Á, Saudi Arabia đang ngày càng dịch chuyển xuống nhóm hạng khá. Một kết quả lạ lùng kể từ khi họ đổ hàng chục tỉ USD vào thị trường bóng đá quốc nội.
Tham vọng của Saudi Arabia
Năm 2022 được xem là năm "khởi đầu cho những giấc mơ" của bóng đá Saudi Arabia. Một loạt những cột mốc đáng chú ý, những chiến tích lịch sử đến với họ trong năm này.
Tháng 6 năm 2022, Saudi Arabia vô địch Giải U23 châu Á, và đó cũng là lần đầu tiên họ đăng quang đấu trường này.
Đến cuối năm, Saudi Arabia khiến làng bóng đá sửng sốt khi đánh bại Argentina của Messi. Dù không thể tiến xa hơn vòng bảng, chiến tích này thực sự là cột mốc lịch sử của bóng đá Saudi Arabia.
Xuyên suốt nhiều thập niên, Saudi Arabia - dù được xếp vào nhóm "đại gia" ngang hàng với Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc và Iran, sự thật là họ lại thiếu trầm trọng những màn trình diễn đẳng cấp thế giới.
Trên đất Qatar, lần đầu tiên trong lịch sử Saudi Arabia quật ngã một đôi ứng viên vô địch (và sau đó Argentina trở thành nhà vô địch), và cũng là lần đầu tiên họ thủng lưới ít hơn 7 bàn tại World Cup.
Song song với chiến tích đó của tuyển quốc gia, bóng đá Saudi Arabia đón một cú "bom tấn" chuyển nhượng ở giải Saudi Pro League, khi CLB Al Nassr ký hợp đồng thành công với Ronaldo.
Ngày Ronaldo đặt chân sang Saudi Arabia, anh hứa hẹn về việc sẽ nâng tầm bóng đá nước này, đưa Saudi Arabia gia nhập top 5 giải đấu hấp dẫn nhất hành tinh.
Chẳng có gì để nghi ngờ về tham vọng đó, vào thời điểm đó. Ronaldo, Al Nassr cùng Saudi Arabia đại biểu cho một "kỷ nguyên mới" của làng bóng đá, khi cán cân quyền lực dần nghiêng lệch về đồng tiền dầu mỏ của vùng Trung Đông.
Về thực lực, bóng đá Saudi Arabia có nền tảng chẳng kém cạnh là bao so với Nhật Bản, Hàn Quốc, và giờ đây họ lại vung tiền nhiều gấp mấy lần Trung Quốc.
Thật vậy, trong 3 năm tiếp theo từ khi Ronaldo xuất hiện, các CLB Saudi Arabia đổ 3 tỉ USD vào việc mua sắm cầu thủ, đổ thêm 3 tỉ USD nữa để trả lương cho họ.
Đó là chưa tính đến các khoản phí lót tay, gói dịch vụ ưu đãi cho người thân, gia đình cầu thủ, và cả chi phí quảng bá giải đấu. Đi kèm đó là các dự án xây sân vận động, mở học viện, chạy đua đăng cai World Cup...
Ước tính hàng chục tỉ USD đã được các tỉ phú dầu mỏ Saudi Arabia chi ra để phục vụ cho tham vọng bóng đá. Chỉ riêng mức lương Ronaldo nhận được tại Al Nassr đã nằm ở con số tỉ USD.
Nhưng rồi cũng sau 3 năm, chuỗi đầu tư ngồn ngộn đó chưa đưa đến bất kỳ kết quả nào.
CĐV Việt Nam lo 1, báo chí Saudi Arabia lo... 10ĐỌC NGAY
Và thực tại phũ phàng
Nhiều tuần lễ qua, người hâm mộ truyền tay nhau hình ảnh các sân thi đấu lèo tèo khán giả của Al Nassr, với rất nhiều trận đấu lượng khán giả chỉ ở mức 6.000 - 7.000 người.
Thống kê của Transfermarkt cho thấy lượng khán giả trung bình của Saudi Pro League mùa này chỉ là 8.789 người/trận.
Ở mùa 2021-2022, thời điểm ngay sau đại dịch COVID-19 và Ronaldo chưa xuất hiện, con số này là 7.885. Còn ở thời điểm trước đại dịch là mùa 2018-2019, số liệu tương ứng là 8.355.
Ronaldo và các siêu sao từ châu Âu, Nam Mỹ có tạo ra tác động, nhưng chẳng đáng kể gì.
Về doanh thu thương mại, Saudi Pro League có nguồn thu vào khoảng 150 triệu USD trong mùa giải trước, con số chỉ như muối bỏ biển so với những gì mà các CLB bỏ ra. Đó là chưa kể, hầu hết con số đó đến từ các nhà tài trợ và bản quyền truyền hình bản địa.
Saudi Pro League mãi vẫn ì ạch, còn các đội tuyển bóng đá Saudi Arabia thực sự khiến người hâm mộ phải ngán ngẩm.
Từng có giai đoạn tuyển Saudi Arabia làm mưa làm gió ở Asian Cup (Giải vô địch châu Á). Nhưng liên tiếp trong 2 giải năm 2019 và 2023, Saudi Arabia đều dừng chân ở vòng 16 đội.
Ở vòng loại World Cup 2026, họ gây thất vọng lớn khi không lọt vào nhóm 6 đội giành vé sớm ở giai đoạn 3. Phải đến giai đoạn 4, khi được AFC trao quá nhiều ưu đãi (như việc là chủ nhà), Saudi Arabia mới có thể giành vé.
Và cả bóng đá trẻ cũng thế. Sau chức vô địch năm 2022, U23 Saudi Arabia bị loại ở tứ kết Giải U23 châu Á 2024, và giờ đây đối diện nguy cơ bật bãi ngay từ vòng bảng trong năm mà họ làm chủ nhà.
Điều gì khiến bóng đá Saudi Arabia sa sút đến thế? Người hâm mộ không thể không nghĩ đến cột mốc mang tên Ronaldo.
"Làn sóng ngoại binh này không tốt cho bóng đá Saudi Arabia. Quá nhiều những cầu thủ như Ronaldo chỉ khiến các cầu thủ bản địa mất sạch cơ hội thi đấu. Đã đến lúc Saudi Pro League phải xem lại chính sách của mình", cựu Bộ trưởng Thể thao Saudi Arabia - ông Abdullah Bin Mosaad phát biểu vài tháng trước.
Saudi Pro League hiện dẫn đầu châu Á về số lượng suất cho ngoại binh. Mỗi đội bóng ở giải đấu được đăng ký 8 ngoại binh, và kèm thêm 4 suất nữa cho các cầu thủ U21.
Hầu hết các CLB Saudi Pro League sở hữu 10 ngoại binh trong đội, và một số đội sở hữu trọn vẹn 12 cầu thủ. Tức về lý thuyết, các cầu thủ bản địa có thể không còn chỗ ra sân.
Thật vậy, hậu quả của làn sóng ngoại binh siêu sao là những cầu thủ Saudi Arabia ngày càng hạn hẹp về không gian chơi bóng.
Lấy ví dụ ở Giải U23 châu Á hiện tại, hầu hết các cầu thủ trong tay HLV Luigi Di Baigio đều không có suất đá chính tại các CLB Saudi Pro League.
Lấy ví dụ điển hình là Abdullah Radif - tiền đạo số 1 của đội U23 với 20 lần ra sân và ghi 12 bàn. Ở cấp CLB, Radif mới ra sân vỏn vẹn... 1 phút tại Saudi Pro League mùa này, thêm vào đó là 40 phút ở các đấu trường khác, đồng thời chưa ghi bàn nào.
Vì sao? Vì Radif đang khoác áo Al Hilal - đội bóng sở hữu Darwin Nunez, Leonardo - những chân sút cự phách từng tỏa sáng ở châu Âu, và lại đang tuổi đỉnh cao phong độ.
Và cứ như thế, khi không gian chơi bóng của dàn cầu thủ bản địa ngày càng chật hẹp đi, trình độ các đội bóng tuyển quốc gia Saudi Arabia càng sa sút. Trong khi đó, Saudi Pro League mãi vẫn chưa thấy có dấu hiệu bứt phá nào - như lời hứa của Ronaldo.
Vì sao cầu thủ Saudi Arabia không ra nước ngoài?
Có rất ít cầu thủ Saudi Arabia ra nước ngoài thi đấu, dù trình độ của họ không hề kém cầu thủ Hàn Quốc hay Nhật Bản. Ngay cả Iran cũng có hàng chục cầu thủ chơi bóng ở châu Âu.
Xu hướng "hướng nội" của cầu thủ Saudi Arabia xuất phát từ quan điểm của nền bóng đá nước này những năm thập niên 1990.
Khi đó, họ cấm cầu thủ xuất ngoại để không bị chảy máu nhân tài. Lệnh cấm này bị dẹp bỏ từ năm 1998 nhưng vẫn không làm thay đổi tư duy người Saudi Arabia.
Kế đến là đãi ngộ của các CLB ở SPL quá tốt. Hầu hết những trụ cột ở tuyển Saudi Arabia hiện tại đều có mức lương khoảng 1 triệu USD ở CLB - tương đương với các ngôi sao trẻ ở châu Âu.
Đọc bài gốc tại đây.