Cuộc đua AI khiến nhu cầu năng lượng bùng nổ, thúc đẩy tham vọng xây dựng trung tâm dữ liệu AI trong không gian ngoài Trái đất.
Cuộc đua AI khiến nhu cầu năng lượng bùng nổ, thúc đẩy tham vọng xây dựng trung tâm dữ liệu AI trong không gian ngoài Trái đất.
Khi các trung tâm dữ liệu trên mặt đất ngày càng phình to, tiêu tốn điện năng và đất đai khổng lồ, một ý tưởng từng được xem là khoa học viễn tưởng đang được giới công nghệ nghiêm túc cân nhắc là đưa trung tâm dữ liệu AI lên không gian.
Theo các nhà lãnh đạo trong ngành AI và vũ trụ, chỉ là vấn đề thời gian trước khi những “nhà máy tính toán” này xuất hiện trên quỹ đạo Trái đất, thậm chí có thể nhìn thấy trên bầu trời đêm như những hành tinh nhân tạo.
Động lực chính đến từ cơn khát năng lượng chưa từng có của AI. Trong đó, Meta, OpenAI, Microsoft, Amazon và nhiều tập đoàn công nghệ lớn đang đầu tư hàng trăm tỉ USD vào trung tâm dữ liệu. Riêng OpenAI được cho là đã cam kết tới 1,4 nghìn tỉ USD cho các dự án liên quan.
Tuy nhiên, các trung tâm dữ liệu trên mặt đất đang vấp phải nhiều rào cản. Ở nhiều khu vực, nguồn điện không đáp ứng nổi nhu cầu tính toán ngày càng tăng. Người dân địa phương cũng phản đối do lo ngại hóa đơn tiền điện tăng cao, thiếu nước và tác động môi trường. Trong bối cảnh đó, không gian được xem là lối thoát tiềm năng.
Tháng 11 vừa qua, Google công bố Dự án Suncatcher, là trung tâm dữ liệu không gian dự kiến bay thử nghiệm từ năm 2027.
Còn Elon Musk cho rằng trong vòng chưa đầy 5 năm, đào tạo AI trong không gian có thể trở thành phương án rẻ nhất. Ý tưởng này cũng nhận được sự ủng hộ của Jeff Bezos, Sam Altman và Jensen Huang.
Lợi thế lớn nhất của trung tâm dữ liệu trong không gian là năng lượng gần như vô hạn. Trên quỹ đạo, các tấm pin mặt trời có thể tiếp cận ánh nắng gần 24/7, không bị mây che phủ. Ngoài ra, môi trường này ít ràng buộc pháp lý và không có người phản đối.
Dù vậy, con đường hiện thực hóa vẫn đầy chông gai. Bởi, chi phí phóng vật liệu lên không gian hiện rất cao, khoảng 8.000 USD mỗi kilogram, ngay cả mức rẻ nhất của SpaceX cũng khoảng 2.000 USD/kg.
Trong khi đó, mỗi giá đỡ máy chủ có thể nặng hơn một tấn. Các chuyên gia cho rằng chỉ khi chi phí giảm xuống khoảng 200 USD/kg, mô hình này mới khả thi về kinh tế, điều có thể phải chờ đến giữa những năm 2030.
Bên cạnh chi phí, thách thức kỹ thuật cũng không nhỏ. Chip AI hiện nay không được thiết kế để chịu bức xạ không gian.
Việc làm mát trong môi trường chân không đòi hỏi các hệ thống tản nhiệt khổng lồ. Pierre Lionnet, chuyên gia kinh tế vũ trụ tại Eurospace, cho rằng nhiều tuyên bố về quy mô trung tâm dữ liệu không gian hiện nay là “hoàn toàn phi thực tế”.
Dẫu vậy, những người lạc quan tin rằng AI và không gian đang hội tụ thành cơ hội đầu tư mới.
“AI là lĩnh vực hấp dẫn nhất hiện nay, còn không gian sẽ đứng thứ hai. Và giờ chúng đang hội tụ”, cựu lãnh đạo SpaceX Tom Mueller nhận định.
Dù còn nhiều tranh cãi và rào cản kỹ thuật, trung tâm dữ liệu AI trong không gian đang dần chuyển từ viễn tưởng thành một hướng đi nghiêm túc cho tương lai.
Đọc bài gốc tại đây.