Đề xuất trả lương cho nhân viên TSA của ông Musk gây nhiều hoài nghi, vì tiền tài trợ tư nhân ở Mỹ khó có thể đi vào hệ thống chi trả liên bang.
Tỷ phú giàu nhất thế giới Elon Musk ngày 21/3 đề nghị trả lương cho 50.000 nhân viên Cơ quan An ninh Vận tải (TSA), những người đang làm việc không lương vì chính phủ đóng cửa một phần do quốc hội không thống nhất được ngân sách cấp cho Bộ An ninh Nội địa (DHS).
Trong thời gian DHS chờ được cấp ngân sách trở lại, các nhân viên TSA, lực lượng được coi là "lao động thiết yếu", vẫn phải đi làm tại sân bay mà chưa nhận được khoản tiền nào trong hai kỳ lương vừa qua. Điều này khiến gần 400 nhân viên TSA tại khu vực soi chiếu nghỉ việc, hàng chờ kiểm tra an ninh tại nhiều sân bay Mỹ kéo dài hàng tiếng, một số sân bay gần như vắng bóng nhân viên soi chiếu.
Đề xuất của ông Musk lập tức thu hút chú ý, bởi quy mô khoản tiền mà ông có thể phải chi để trả lương cho các nhân viên TSA.
Tổng chi phí chi trả lương cho nhân viên hàng năm của TSA vào khoảng 8,6 tỷ USD. Điều này đồng nghĩa nếu ông Musk muốn duy trì cam kết trong thời gian dài, tỷ phú Mỹ sẽ phải bỏ ra khoảng 23,6 triệu USD mỗi ngày.
Tài sản ròng của ông Musk hiện đạt 839 tỷ USD. Về lý thuyết, khoản chi này hoàn toàn nằm trong khả năng tài chính của ông. Tuy nhiên, con đường pháp lý để thực hiện đề xuất này được xem là khá mù mờ về mặt pháp lý, giới quan sát đánh giá.
Trở ngại lớn nhất với đề xuất này được cho là nằm ở Đạo luật Chống thâm hụt ngân sách, được thiết kế nhằm ngăn các cơ quan chính phủ Mỹ chi tiêu số tiền ngoài phần ngân sách đã được quốc hội phê duyệt.
Nói cách khác, các cơ quan liên bang không thể nhận tiền tư nhân để trả lương cho nhân viên của mình, bất kể nguồn tiền đến từ đâu.
Trong đợt đóng cửa chính phủ 43 ngày, dài nhất lịch sử, Tổng thống Donald Trump hồi tháng 10/2025 cho biết một nhà hảo tâm là bạn của ông đã quyên 130 triệu USD để giúp trả lương cho binh sĩ Mỹ.
Lầu Năm Góc sau đó thông báo đã nhận khoản quyên góp ẩn danh 130 triệu USD theo quy định nhận quà tặng chung của cơ quan. Khoản tiền khi đó cũng khiến nhiều người hoài nghi về việc liệu Lầu Năm Góc có được giữ và sử dụng mà không cần quốc hội chấp thuận hay không.
Theo Trường Luật Cornell, các cơ quan chính phủ Mỹ khi nhận được khoản tiền quyên góp như vậy phải chuyển toàn bộ về Bộ Tài chính càng sớm càng tốt. Hiến pháp Mỹ cũng quy định các cơ quan chính phủ không được rút ngân sách từ Bộ Tài chính Mỹ, trừ khi có đạo luật phân bổ được quốc hội phê duyệt.
Do ràng buộc này, Bộ Quốc phòng Mỹ sau đó đã phải sử dụng ngân sách nội bộ trị giá hàng tỷ USD, được rút từ quỹ nghiên cứu và phát triển, tài khoản mua sắm chưa được sử dụng để chi trả kỳ lương cuối tháng 10 cho binh sĩ, thay vì dùng số tiền 130 triệu USD được quyên góp.
Sau khi đợt đóng cửa chính phủ kết thúc vào ngày 12/11/2025, ông Trump đã ký luật bảo đảm nhân viên liên bang được trả lương.
Theo quy định, nhân viên soi chiếu của TSA vẫn buộc phải làm việc trong thời gian ngân sách gián đoạn. Chính phủ không có nghĩa vụ trả lương ngay, nhưng họ sẽ được truy lĩnh sau khi ngân sách được cấp lại, theo luật ban hành năm 2019.
Tuy nhiên, quy định này không thể giải quyết khó khăn tài chính trước mắt của các nhân viên TSA. Lương khởi điểm của nhân viên TSA là 34.500 USD mỗi năm, lương trung bình từ 46.000 USD đến 55.000 USD.
Với mức thu nhập này ở Mỹ, việc không được trả lương có thể gây ra khủng hoảng tài chính cho các nhân viên TSA, kéo theo nguy cơ bị đuổi khỏi nhà thuê, bị ngân hàng thu xe do không trả nợ đúng hạn.
Hàng trăm nhân viên TSA đã nghỉ việc kể từ khi chính phủ đóng cửa một phần, trong khi nhiều người khác xin nghỉ ốm để không đến nơi làm việc.
Tỷ lệ vắng mặt tăng mạnh tại nhiều phi trường lớn, vượt 50% ở Houston và 30% ở New Orleans hồi tuần trước. Các sân bay đang phải tổ chức các chiến dịch quyên góp thực phẩm, nhận đóng góp hỗ trợ nhân viên soi chiếu.
"Nếu tình trạng này kéo dài, không cường điệu khi nói chúng tôi có thể buộc phải đóng cửa một số sân bay, đặc biệt là các phi trường nhỏ", Adam Stahl, quyền phó giám đốc TSA, cảnh báo.
Dường như nhận ra thách thức pháp lý với đề xuất trả lương của Musk, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo một giải pháp tình thế là điều động các đặc vụ Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) tới sân bay trên toàn quốc từ hôm nay để hỗ trợ về công tác an ninh. Trùm biên giới Tom Homan sẽ trực tiếp chỉ đạo kế hoạch.
Đợt khủng hoảng đang phơi bày lỗ hổng nghiêm trọng trong hệ thống an ninh hàng không Mỹ, đúng vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm. Lưu lượng hành khách dịp nghỉ xuân đang tăng sức ép, trong khi loạt sự kiện lớn sắp diễn ra, như World Cup 2026 và lễ kỷ niệm 250 thành lập nước Mỹ.
Đức Trung (Theo International Business Times, Federal News Network, AP)
Đọc bài gốc tại đây.