Khi xung đột Mỹ - Israel với Iran bước sang tuần thứ tư, đảo Kharg của Iran đang nổi lên như một điểm nóng mới, với nhiều kịch bản được đặt ra về cách Mỹ sẽ xử lý trung tâm xuất khẩu dầu mỏ này.
Với khoảng 90% lượng dầu thô của Iran đi qua hòn đảo nhỏ này, Kharg không chỉ là mục tiêu quân sự, mà còn là đòn bẩy kinh tế then chốt trong cuộc xung đột lần này.
Trong bối cảnh eo biển Hormuz bị phong tỏa, giá năng lượng toàn cầu chao đảo và các bên chưa tìm được lối thoát ngoại giao, Washington đang đứng trước một loạt lựa chọn khó khăn: chiếm, phá hủy hay phong tỏa Kharg - với mỗi phương án đều đi kèm rủi ro lớn về quân sự và kinh tế.
Những kịch bản khả thi
Trong các kịch bản đang được cân nhắc, việc kiểm soát đảo Kharg được xem là phương án mang lại đòn bẩy mạnh nhất cho Mỹ. Nếu chiếm được hòn đảo này, Washington gần như có thể bóp nghẹt nguồn thu chủ lực của Iran mà không cần phá hủy cơ sở hạ tầng, từ đó buộc Tehran phải mở lại eo Hormuz và xuống thang.
Ông Trump muốn lập ‘Liên minh Hormuz’, tính chiếm đảo dầu mỏ Kharg của IranĐỌC NGAY
Chính quyền Tổng thống Trump đã không loại trừ khả năng triển khai bộ binh, với các đơn vị viễn chinh thủy quân lục chiến và lính dù tinh nhuệ được điều động tới khu vực.
Về mặt quân sự, nhiều chuyên gia cho rằng Mỹ hoàn toàn có khả năng chiếm đảo nhờ ưu thế áp đảo về không quân và hải quân.
Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở việc "chiếm được" đảo Kharg mà là làm sao để "giữ được" nó. Hòn đảo này nằm sát bờ biển Iran, trong tầm bắn của tên lửa, pháo binh và drone.
Đài CNN cho biết Iran cũng đã nhanh chóng tăng cường phòng thủ, triển khai hệ thống tên lửa phòng không vác vai và gài mìn quanh đảo, biến nơi này thành một "bãi mìn" thực sự đối với bất kỳ lực lượng đổ bộ nào.
Ngay cả khi chiến dịch diễn ra nhanh và thành công, việc duy trì kiểm soát đảo sẽ đòi hỏi một chuỗi tiếp tế dài và dễ bị tấn công liên tục. Điều này làm dấy lên nguy cơ Mỹ bị kéo vào một cuộc chiến tiêu hao, tương tự những gì từng xảy ra tại Iraq hay Afghanistan.
Một lựa chọn khác ít rủi ro hơn là phong tỏa Kharg từ xa, sử dụng hải quân để ngăn tàu chở dầu tiếp cận mà không cần đưa quân lên đảo. Phương án này vẫn có thể gây áp lực kinh tế lên Iran, đồng thời hạn chế thương vong cho lực lượng Mỹ.
Trong khi đó, kịch bản phá hủy hoàn toàn cơ sở dầu trên đảo - điều ông Trump từng ám chỉ - lại mang tính "đánh nhanh" nhưng đầy hệ lụy.
Việc phá hủy mạch máu kinh tế của Iran có thể kích hoạt phản ứng mạnh mẽ từ Tehran, bao gồm tấn công vào hạ tầng năng lượng trên toàn khu vực vùng Vịnh.
Đẩy xung đột leo thang
Dù lựa chọn phương án nào, điểm chung của chúng đều là rất dễ đẩy xung đột leo thang. Iran đã phát tín hiệu rõ ràng rằng bất kỳ nỗ lực chiếm đóng nào cũng sẽ vấp phải phản ứng mạnh, không chỉ nhằm vào lực lượng Mỹ mà còn cả các quốc gia trong khu vực Trung Đông có hỗ trợ Washington.
Một trong những lo ngại lớn nhất là nguy cơ xung đột lan rộng sang lĩnh vực năng lượng. Nếu đảo Kharg bị tấn công hoặc phá hủy, Iran có thể đáp trả bằng cách nhắm vào các cơ sở dầu khí tại các nước vùng Vịnh - nơi cung cấp khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày cho thị trường toàn cầu, theo báo Financial Times.
Trong bối cảnh giá dầu đã vượt ngưỡng 100 USD/thùng, bất kỳ cú sốc nguồn cung nào cũng có thể đẩy thị trường vào trạng thái hỗn loạn. Các chuyên gia cảnh báo giá dầu có thể leo lên tới 200 USD/thùng trong kịch bản xấu nhất, kéo theo nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu.
Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng đảo Kharg không phải nơi xuất khẩu dầu duy nhất của Iran. Trong nhiều năm, Tehran đã xây dựng các tuyến xuất khẩu thay thế, bao gồm các cảng nhỏ, mạng lưới vận chuyển ẩn và các đường ống tránh eo Hormuz. Điều này đồng nghĩa với việc ngay cả khi Kharg bị vô hiệu hóa, Iran vẫn có thể duy trì một phần xuất khẩu.
Về mặt chính trị, quyết định tấn công Kharg cũng đặt ra rủi ro cho chính quyền ông Trump trong nước. Một cuộc chiến kéo dài, giá xăng tăng cao và bất ổn kinh tế có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định cử tri Mỹ, đặc biệt khi cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần.
Quan trọng hơn, việc phá hủy cơ sở hạ tầng của Iran có thể khiến Washington mất đi cơ hội xây dựng một trật tự hậu chiến ổn định, khi những lực lượng ôn hòa bị suy yếu và phe cứng rắn có thêm lý do để leo thang.
Đọc bài gốc tại đây.